STATISTIČKI PODACI

I OSNOVNA RAZVOJNA POZICIJA I GEOGRAFSKI POLOŽAJ

• Prirodni potencijali
• Privreda
• Infrastrukturni uslovi
• Javne službe
  
  

II TEŽIŠTA PROGRAMSKO-RAZVOJNE ORIJENTACIJE

III PROGRAMSKO RAZVOJNI PRIORITETI

• Privredna infrastruktura
• Komunalna infrastruktura
• Stambena izgradnja
• Poljoprivreda i prehrambena industrija
• Industrija i građevinarstvo
• Trgovina
• Mala privreda
• Turizam i ugostiteljstvo
• Šumarstvo i lovstvo
• Javne službe
• Organizacija i korišćenje prostora
• Zaštita i unapređenje životne sredine

 

IV VIRTUELNI MATIČAR

STATISTIČKI PODACI

I OSNOVNA RAZVOJNA POZICIJA I GEOGRAFSKI POLOŽAJ

Teritorija opštine Petrovac na Mlavi zauzima područje sa izvarednim i raznovrstnim prirodnim karakteristikama koje najbolje odslikavaju mnogobrojna vrela, potoci, rečice, šume, pitoma severozapadna padina homoljskih planina, plodna ravnica Stig i bogata dolina Mlave sa divnim pejsažom i rodnom zemljom na kojoj sve dobro uspeva. Zauzima površinu od 655 kilometara kvadratnih na kojoj u 34 naselja živi 46414 stanovnika u 11437 domaćinstava, pretežno dvočlanih. Mreža naselja je ravnomerno razvijena sa relativno uravnoteženom koncetracijom stanovništva, izuzimajući planinske delove Opštine. U administrativnom pogledu opštine Petrovac pripada Braničevskom okrugu, a okružuju je opštine Žagubica, Kučevo, Malo Crniće, Žabari, Svilajnac i Despotovac. Na ovoj teritoriji se se odavno ukrštali važni putevi koji su vodili prema moravskoj dolini i dolinom Mlave prema Dunavu gde se i sada nalazi na jednom od najznačajnijih pravaca u okviru Podunavskog regiona koji povezuje Bor, Žagubicu i Petrovac na jednoj sa Požarevcom i autoputem Beograd - Niš, na drugoj strani.
Grad Petrovac, najveće i jedino gradsko naselje u okviru opštine, predstavlja industrijski, trgovački, zdrastveni, kulturni, saobraćajni i administrativni centar. Grad se nalazi u središnjem delu teritorije opštine, lociran neposredno na levoj i desnoj obali reke Mlave i na raskrsnici puteva koji povezuju Požarevac sa Žagubicom, a Veliku Planu, Žabare i Svilajnac sa Kučevom. U njemu prema popisu iz 1991. godine živi 7728 stanovnika.
Opština Petrovac predstavlja tipično poljoprivredno nedovoljno razvijeno područje sa naglašenim nepovoljnim demografskim tendencijama.
Opština Petrovac pripada grupi depopulacijskih područja. Priraštaj broja stanovnika ima stalnu silaznu putanju počev od popisne 1961. godine, tako da 1997. godine iznosi -3,7%. Iseljavanje radno sposobnog i fertilnog stanovništva i opadanje fertiliteta uslovili su pogornjanje odnosa u starosnoj strukturi stanovništva.
Radni kapacitet čini 45,5% ukupnog stanovništva, a u opštini aktivno stanovništvo čini 60,1%, izdržavano 32,2%, a lica sa ličnim primanjima 7,7%. Zaposlenost ima stalnu tendenciju porasta od 1991. godine ali je stopa zaposlenih još nedovoljna. Nezaposlenost pak beleži višestruko smanjenje. Negativan prirodni priraštaj, migracioni procesi, pad stope fertiliteta, nepovoljna kvalifikaciona struktura radnika i drugi demografski pokazatelji pokazuju da stanovništvo može postati ograničavajući faktor razvoja Opštine. U cilju otklanjanja demografskih ograničenja neophodno je stvoriti preduslove za poboljšanje kvaliteta života i povećanje motivisanosti stanovništva za zadržavanje na ovom području.

Prirodni potencijali:

Poljoprivredne površine predstavljaju najvredniji prirodni potencijal koji pruža uslove za raznovrsnu poljoprivrednu prioizvodnju. Zauzimaju 74,1% ukupnih površina, ali je stepen iskorišćenja skroman (30%) usled dugogodišnjeg smanjivanja stočnog fonda i iseljavanja radno sposobnog stanovništva. U narednom periodu u cilju efikasnijeg korišćenja i daljeg unapređenja, neophodno je preduzeti brojne mere za unapređenje zemljišta. Osnovni zadatak biće efikasnije korišćenje poljoprivrednih resursa, navodnjavanje i izmena poljoprivredne proizvodnje u korist proizvodnje sirovina koje se na licu mesta ili u drugim pogonima mogu prerađivati pre svega razvojem voćarske proizvodnje, proširivanjem zasada voćnjaka i povećanjem njihovih prinosa, kao i intezivnijim razvojem stočarske proizvodnje i povećanjem prinosa sa livada i pašnjaka.
Ukupna obrasla šumska površina iznosi 13.259,45 hektara te je stepen šumovitosti manji od republičkog proseka. U društvenom sektoru se nalazi 24,5% šuma čija je organizacija i upravljanje povereno JP „Srbijašume“ - Šumskom gazdinstvu „Severni Kučaj“. Prosečna drvna masa se uglavnom koristi kao ogrevni materijal, a svega 30% kao tehničko drvo. Bogatstvo šuma je uvećano šumskim plodovima (lekovito bilje, pečurke, semena lišćara) čije je dosadašnje korišćenje bilo nedovoljno. Dalji razvoj ovog resursa obuhvataće obimnije radove na kontinuiranoj primeni odgovarajućih mera zaštite, podizanju, sanaciji i uzgoju šuma, kao i povećanju brojnosti i raznovrsnosti divljaći i unapređenju lovstva.
Na teritoriji Opštine nalaze se značajna ležišta uglja, peska, šljunka i manje rezerve građevinskog materijala. U mlavsko-petrovačkom basenu nalaze se značajne rezerve lignita i mrko-lignitnog uglja. Najdeblji ugaljni sloj je kod Melnice. U severoistočnom delu (Ranovac, Kladurovo) javlja se najstariji paleozoijski kameni ugalj. Na planinskim terenima Homolja otkrivene su određene rezerve krečnjaka peščara koji se koristi kao građevinski kamen. Eksploatacija crvenog peščara i krečnjaka vrši se na lokalitetu Ždrela. U narednom periodu neophodno je sprovesti dodatna geološka istraživanja na lokalitetu Melnice i uraditi studiju opravdanosti korišćenja rudnika, u cilju eksploatacije mrko-lignitskog uglja.
Teritorija opštine Petrovac ima razvijenu hidrografsku mrežu (Mlava, Busur, Vitnovnica, Šetonjska reka) čije su vode dobrog kvaliteta uglavnom sačuvane od zagađenja. Izuzetak predstavlja deo toka reke Mlave, nizvodno od grada Petrovca, gde se usled direktnog, nekontrolisanog ispuštanja industrijskih otpadnih voda nalazi u III klasi kvaliteta. Izgrađene su tri mini akumulacije Busur, Korenica i Ždrelo, čija je osnovna namena regulisanje bujica i zaštita od poplava.
Na desetom kilometru od Petrovca prema Žagubici nalazi se bušotina iz koje izvire termomineralna voda temperature 40 celzijusovih koja pripada grupi oligomineralnih, sulfidnih homeotermi, zbog svojih specifičnih fizičkih i hemijskih karakteristika voda se prema nalazima Instituta za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju RS i zavoda za interne bolesti „Dr Vlastimir Godić“ iz Beograda, može koristiti u balneoterapijske svrhe kao dopunsko sredstvo u lečenju hroničnih oboljenja (reumatizam, psoriaza, hronični akcem, posledice trauma i stanja posle preloma kostiju).

Privreda:

Opština Petrovac je u čitavom prethodnom višedecenijskom periodu imala status nedovoljno razvijenih područja, koji su opredeljivali nerazvijena privredna struktura, nekompletiranost infrastrukturnih i socijalnih uslova i nepovoljne demografske tendencije.
Obeležja nerazvijenosti proističu pravashodno iz nedovoljno razuđene privredne strukture. Visoko učešće u formiranju društvenog proizvoda ima primarni sektor, a znatno manji sekundarni i tercijalni.
Raspoložive materijalne fondove u privredi karakteristiše preovlađujući udeo poljoprivrednih resursa, pretežno i manji broj izgrađenih privrednih kapaciteta sa fleksibilnim proizvodnim programima i relativno dobrom tržišno perspektivom. Oni predstavljaju solidni polazni oslonac Opštine, ali se može reći da u korelaciji sa ostalim faktorima i uslovima razvoja privredna struktura nije zadovoljavajuća tj. nisu u dovoljnoj meri iskorišćene optimalne razvojne mogućnosti ovog područja. Poslednjih godina uočljivi su pozitivni impulsi impulsi koji dolaze iz promena vlasničke strukture u kojoj se pored pretežnog individualnog poljoprivrednog sektora zapaža porast udela privatnog preduzetništva u ostalim privrednim sferama. Industrijalizacija je započeta sa velikim zakašnjenjem i sprovedena je u skromnoj meri pa je izgrađen skroman broj preduzeća sa srazmerno malim doprinosom ukupnom razvoju i učešću u narodnom dohodku.Ipak, raspoloživi industrijski kapaciteti imaju perspektivne proizvodne programe koji su pokazali vitalnost i felksibilnost u otežanim uslovima privređivanja, te su čak i u vreme ratnog stanja radili neprekidno i nijedno preduzeće nije uvedeno u slučajni postupak. Radi se o malim i srednjim preduzećima i tehnološko intezivnim delatnostima koje angažuju relativno mali broj zaposlenih, pa se prostor za dodatno zapošljavanje može tražiti u novim programima.
Pored industrije u Opštini je razvijeno i građevinarstvo u čijem je sastavu i proizvodnja građevinskog materijala.
Turistički Potencijali Opštine nisu aktivirani pa je turističko-ugostiteljska delatnost zadržala relativno nisko učešće u strukturi društvenog proizvoda. U svojinskoj strukturi dominira privatni sektor čiji se udeo stalno povećava. Inače sama Opština raspolaže obiljem turističkih atrakcija među kojima je u prvom redu netaknuta priroda. Šume u podhomolju čekaju turiste da ih otkriju i posete, reka Mlava je jedna od retkih reka koja je većim delom nezagađena i predstavlja pravi raj za razvoj ribolovnog i lovnog turizma. Hotel u Petrovcu i motel kod manastira Gornjak nude smeštaj i čuvene homoljske specijalitete. Netaknuta priroda pravi je izazov za ljubitelje seoskog turizma i zdrave hrane.
Posle poljoprivrede i industrije, trgovina je treća oblast po značaju u Opštini. Ostvareni nivo usluga ima tendenciju povećanja. Snabdevenost stanovništva prehrambenim i ostalim potrošnim dobrima je zadovoljavajuća a mrežom maloprodajnih objekata pokrivena su sva naseljena mesta.

Petrovac je u Republici poznat kao opština koja ima veliki broj stanovnika na privremenom radu u inostranstvu koji raspolažu investicionim potencijalom. Zbog toga je maloj privredi dat veliki značaj. U relativno kratkom vremenskom periodu privatnim sredstvima ostvaren je veliki broj ugostiteljskih i trgovinskih radnji, benzinskih pumpi, a u poslednje vreme sve su veća ulaganja u proizvodne objekte: mini mlekare, prerada uljarica, pogoni metalne, aluminijumske i drvoprerađivačke prerade i stolarije, pekare, strugare, pogoni za preradu mesa, mini pivare, pogoni za proizvodnju voćnih sokova.
Značajan ekonomski potencijal privatnih preduzetnika bio je preduslov za investiranje u stambeno-poslovne objekte u gradu i pojedinim naseljima. Opština podstiče razvoj male privrede značajnim poreskim olakšicama, pojednostavljenjem i ubrzanjem dobijanja dozvola za rad, davanjem lokacija i zemljišta na privremeno i trajno korišćenje.

Infrastrukturni uslovi:

Infrastrukturna opremljenost područja opštine Petrovac ne zadovoljava u potpunosti potrebe privrede i stanovništva. Zbog nedostatka sredstava za održavanje i izgradnju, saobraćajna i elektroenergetska infrastruktura imaju veoma loše tehničko-eksploatacione karakteristike. Stanje lokalne putne mreže i tehnički nivo čak i modernizovanih puteva regionalne važnosti ovog područja relativno je nizak zbog postojanja veoma loših i deonica sa potpuno propalim kolovozom ili pak nemodernizovanih nakadamskih delova puta, na kojima se saobraćaj obavlja veoma otežano jer su čitavi putni pravci degradirani i van svoje normalne funkcije. Svi glavni putni pravci prolaze kroz područje samog grada što ometa saobraćajne tokove i ugrožava vitalne funkcije grada.
U opštini Petrovac sva naselja su elektrificirana, ali je zbog dugogodišnjeg nedostatka sredstava za održavanje, rekonstrukciju i razvoj elektroenergetski sistem u jednom delu tehnički zastareo te nije u stanju da u potpunosti na pouzdan i bezbedan način zadovolji energetske potrebe privrede i stanovništva..
Stanje TT komunikacija je nešto bolje, ali nije potpuno zadovoljavajuće. Više od 60% ukupnog broga priključaka locirano je na seoskom području tako da je u prostrnom smislu preko polovine potreba za ovim vidom komunikacija ipak zadovoljeno. Ostatak popunjava i prisustvo mobilne telefonije.
U cilju brze revitalizacije i modernizacije putne infrastrukture, poboljšanja sistema veza, podizanje tehničkog nivoa elektroenergetskog sistema i adekvatnijeg zadovoljenja postojećih i budućih potreba privrede i stanovništva opštine Petrovac, u narednom periodu na ovom području realizovaće se značajna ulaganja u čitavu oblast privredne infrastrukture.
Od objekata vodoprivredne infrastrukture izvršena je regulacija reke Mlave od Leskovca do Petrovca, kroz sam grad i od Rašanca do Dubočke. Dolinom Mlave od Petrovca do Rašanca urađena je kanalska mreža za odvodnjavanje. Na istoj mreži izgradnjom pumpi i brana moguća je realizacija sistema sa navodnjavanje. Za regulisanje bujica i odbranu od poplava služe 3 mini akumulacije. Pojedini delovi opštine izloženi su procesu erozije, naročito nagibi bez biljnog pokrivača u gornjem toku reke Mlave i njenih pritoka, kao i vrtače u brdskim oblastima.
Osnovni problemi iz oblasti komunalne infrastruktrure sa kojima je suočena Opština su pitanje vodosnabdevanja i deponovanja otpada.
Gradski vodovod izgrađen 1973. godine snabdeva se vodom iz karsnog izvora u selu Šetonje, a u toku su radovi na novom izvorištu u reonu Malog Laola. U vodosnabdevanju su prisutni određeni problemi jer potrebe prevazilaze kapacitet vodovoda, a nije izgrađeno ni postrojenje za preradu vode. Izgrađeni seoski vodovodi postoje u Ždrelu, Bistrici, Stamnici, Melnici, Vezičevu i delu Vitovnice, a grade se trenutno u Velikom Popovcu i Ćovdinu.
Grad Petrovac ima izgrađenu primarnu i sekundarnu kanalizacionu mrežu dužine 15 kilometara kojom je obuhvaćeno oko 80% domaćinstava. Otpadne vode se izlivaju u Mlavu i zagađuju je. Započeta je izgradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i do sada je izgrađeno samo postrojenje za mehaničko prečišćavanje. Nastavak realizacije ove investicije zavisi od obezbeđenja finansijskih sredstava. Kanalizaciona mreža ne postoji u seoskim naseljima i ni u jednom naselju nisu ispitivane tehničke mogućnosti za njenu izgradnju.
Gradksa deponija locirana je pored puta Petrovac-Dobrnje, van grada na površini od oko 70 ari i namenjena je za odlaganje smeća iz domaćinstva. Na njoj više nema prostora za deponovanje otpada, pa je nužno obezbediti zemljište za proširenje, Za pripremu zemljišta i nove parcele, kao i za saniranje i rekultivacija postojeće potrebna su znatna materijalna sredstva što je ujedno i najveći problem.
U Petrovcu radi toplana kapaciteta 60.000 metara kvadratnih životnih prostora, ali je sada u funkciji 2/3 kapaciteta što bi u narednom periodu trebalo u potpunosti iskoristiti.
U gradu postoje zelena i stočna pijaca. Na udaljenosti od 2-3 kilometara nalaze se 2 groblja seoskog tipa bez kapele, a urađen je urbanistički projekat za izgradnju novog groblja na novoj lokacij i započeti su radovi na izgradnji kapele u samom Petrovcu. U gradu je uređen park na oko 5 hektara i obala Mlave sa uređenim kejom na levoj obali Mlave između 2 velika mosta i šetalištem na desnoj obali od pešačkog do Žabaraskog mosta. Izgrađen je parking a brojne ulice su presvučene asfaltom.
KJP „Izvor“ se stara o vodosnabdevanju, održavanju gradske čistoće, odnošenju otpada, obnovi i održavanju parkova i zelenila.

Javne službe:

Mreža ustanova iz oblasti javnih službi uglavnom zadovoljava potrebe stanovništva, a zahvaljujući investicionim naporima poslednjih godina postignut je zadovoljavajući stepen njihove opremljenosti odgovarajućim sredstvima i kvalitet usluga. Problem predstavlja nedostatak kadrova određenih profila (lekari, profesori, engleski jezik...)
U opštini Petrovac mrežu školskih ustanova čini 8 osmogodišnjih matičnih škola koje su locirane u Petrovcu i selima Šetonje, Veliko Laole, Burovac, Melnica, Rašanac, Ranovac i Oreškovica sa 25 područnih odeljenja i jedna srednjoškolska ustanova - Gimnazija opšteg smera sa odeljenjem Trgovinske škole iz Beograda. Većina školskih ustanova je u dobrom stanju i solidno opremljena izuzev Lopušnika (razrušena škola, nastava u okviru Doma kulture), Leskovca, Vezičeva, Ranovca (stara zgrada izgorela, nova stavljena pod krov, nastava u neuslovnim prostorijama Doma kulture i zadruge) Kladurova, Starčeva (u domu) i Orljeva (urađen temelj).
Zdravstvenu zaštitu u Opštini organizuje i sprovodi Zdravstveni centar, formiran 1998. godine koji ima Dom zdravlja i bolnicu opšteg tipa. U naseljima Burovac, Veliki Popovac, Manastirica, Melnica, Rašanac i Bistrica su locirane zdravstvene ambulante, a u Velikom Laolu, Ranovcu i Šetonju zdravstvene stanice. Pored ovih ustanova, u Velikom Popovcu i Stamnici postoje zavodi za smeštaj dece i omladine ometene u razvoju.
Socijalnu zaštitu u opštini sprovodi Centar za socijalni rad koji ima sedište u Petrovcu i svoj Poslovni prostor uz istureno odeljenje Žagubica.
U opštini postoji jedna pretškolska ustanova-Dečiji vrtić „Galeb“ koji sprovodi zaštitu dece od 18 meseci do pretškolskog uzrasta, sa 8 isturenih odeljenja. Zgrada je skoro renovirana, ali je veliki problem nedostatak prostora za smeštaj svih zainteresovanih korisnika.
Programi kultruno-umetničkog rada ostvaruju se preko Centra za kulturu i KPZ. Kulturne manifestacije se organizuju u zgradi Gimnazije i prostorijama nekadašnjeg Doma vojske. U seoskim naseljima domovi kulture su uglavnom u funkciji osim u Vitovnici gde se vrši renoviranje, u Trnovču i Dubočkoj domovi su u izgradnji, dok u Vošanovcu, Krviju, Malom Laolu i Lopušniku nisu u funkciji. U okviru Centra za kulturu radi i bioskop „Delo“.
Takođe, u Petrovcu postoji Narodna biblioteka „Đura Jakšić“ opšteg tipa koja se nalazi u skučenom prostoru i nema čitaonicu. Pri seoskim školama postoje priručne biblioteke sa ograničenim fondom knjiga. U postupku je osnivanju Zavičajnog muzeja sa arheološkim odeljenjem, odeljenjem za istoriju umetnosti i odeljenjem za etnologiju.
Tradicionalnih kulturnih manifestacija ima više, ali je najznačajnija Takmičenje sela, republička manifestacija koja se kod nas održava još od 1961. godine. Zahvaljujući ovoj manifestaciji sačuvano je neprocenjivo blago narodnog stvaralaštva, originalan folklor, izvorna muzika i etnološka baština. 1999. godine prvo mesto na takmičenju sela osvojilo je Veliko Laole. Značajno je pomenuti i međunarodni festival dečijeg narodnog stvaralaštva „Kreni kolo“ u Ćovdinu koji se organizuje od 1993. godine i okuplja folklorne grupe dečijeg uzrasta. Takođe, treba pomenuti Republičku smotru dečijeg likovnog stvaralaštva „Delis“ koji ima bogatu i dugu tradiciju, smotru recitatora i Jugoslovenski festival izvorne narodne muzike „Mlava peva“ koji se održava u Velikom Laolu.
U opštini Petrovac fizička kultura je izuzetno razvijena. Najviše dominira fudbal i većina naselja ima fudbalske klubove, od kojih se FK „Sloga“ Petrovac i FK „Borac“ Veliko Laole takmiče u srpskoj ligi. U Petrovcu postoji fudbalski stadion sa tribinama i pomoćnim asfaltiranim terenima, a u okviru Gimnazije i otvoreni stadion malih sportova. Fiskulturne sale postoje u Gimanziji i školi Burovac, a započeta je izgradnja sportske hale kapaciteta 1.500 sedišta u samom gradu čijim bi se završetkom pomogao razvoj malih sportova i omogućila savremenija nastava fizičkog vaspitanja. U gradu egzistiraju 3 rukometna kluba (2 muške i 1 ženska selekcija), košarkaški klub, šahovski i bodi bilding klub.
Informisanost na teritoriji Opštine je na zadovoljavajućem nivou pa tako postoji privatna radio-televizija „Mlava-medija“ sa sopstvenim radio i TV programom, Radio Petrovac kao opštinska radio stanica i privatna radio stanica „Herc“. Petrovac i jedan broj naselja su u većini pokriveni kablovskom TV koja funkcioniše na zadovoljavajući način. Postoji i jedno javno glasilo „Mlavska zora“ koji izlazi povremeno, a redovno stiže sva dnevna štampa i časopisi.

II TEŽIŠTA PROGRAMSKO-RAZVOJNE ORIJENTACIJE

Osnovni dugoročni razvojni cilj Opštine Petrovac jeste poboljšanje kvaliteta života stanovnika i njihovo motivisanje za ostajanje na ovom prostoru. Za njegovu realizaciju neophodno je obezbediti usklađen razvoj privrede, infrastrukture i javnih službi. Budući razvoj treba zasnovati na lokalnim prirodnim i stvorenim resursima primeren realnim potrebama stanovništva i privrede i globalnim tržišnim tendencijama pri čemu je neophodno maksimalno uvažavanje zahteva očuvanja zdrave životne sredine i racionalnog uređenja i korišćenja prostora kako bi se stekli uslovi da Opština dobije Status ekološki podobnog područja. Disperzivni karakter razvojnih tokova omogućiće da se pored sedišta Opštine brže razvijaju seoska naselja i to naročito sekundarni centri koji raspolažu odgovarajućim početnim infrastrukturnim, demografskim i socijalnim uslovima čime će se ostvariti ravnomerniji raspored privrede i stanovništva, potpunije korišćenje poljoprivrednih i drugih prirodnih resursa i racionalnija prostorna organizacija.
Kao globalni prioriteti budućeg razvoja opštine izdvajaju se:
-kompletiranje infrastrukturnih uslova (poboljšanje saobraćajnih veza, rekonstrukcija i proširenje elektroenergetske mreže, rešavanje problema vodosnabdevanja, modernizacija i proširenje TT sistema)
-inteziviranje poljoprivredne proizvodnje zasnovane na kvalitativno novim uslovima i odnosima, i ubrzano širenje privredne struktrure kroz razvoj delatnosti iz sekundarnog i tercijalnog sektora putem osposobljavanja poljoprivrednih gazdinstava za robnu, izvozno orjentisanu tržišnu proizvodnju biološki vredne zdrave hrane, razvoja privatnog preduzetništva, modernizacije i proširenja proizvodnih asortimana u industrijskim preduzećima sa perspektivnim programima, stvaranja neophodnih pretpostavki za razvoj banjsko-rekreativnog turizma i razvoj selektivnih specifičnih vidova turizma (lovni, seoski) i završetaka istražnih radova i priprema za otvaranje rudnika mrkog uglja i lignita „Melnica“,
-dalje unapređivanje kvaliteta usluga u oblastima javnih službi,
-stimulisanje kadrova nedostajućih struka za radno angažovanje na području opštine,
-podsticanje motivisanosti stanovnika privremeno zaposlenih u inostranstvu za angažovanje raspoloživih sredstava za realizaciu predviđenih programa razvoja,
-povećanje stepena urbanizovanosti sedišta opštine i postepeno urbano opremanje prioritetnih seoskih naselja,
-preduzimanje preventivnih mera za očuvanje školskog kapaciteta prostora.

III PROGRAMSKO RAZVOJNI PRIORITETI

1.PRIVREDNA INFRASTRUKTURA

Putevi:

Za otvaranje jednog područja i efikasno funkcionisanje njegovog privrednog i društvenog života, osnovni preduslov je infrastrukturna opremljenost. Stoga, prioritet opštine u narednom periodu mora biti primarna mreža koja zbog loših tehničko-eksplatacionih karakteristika predstavlja uska grla te će se poboljšanjem saobraćajnih veza povezati i sa putnim komunikacijama višeg ranga. Smanjenjem razlika infrastrukturne ponude teritorije Opštine, omogućiće se njen ravnomerniji i intezivniji razvoj.

Energetika:

Osnovni prioriteti u razvoju energetike odnose se na potrebu rekonstrukcije i proširenja prenosne mreže, poboljšanje kvaliteta i povećanje kapaciteta transformacije električne energije i stvaranja uslova za zadovoljenje svih energetskih potreba privrede i stanovništva. To će se realizovati zamenom drvenih nosača armirano-betonskim, zamenom provodnika, rekonstrukcijom i izgradnjom potrebnog broja trafo-stanica, kompletiranjem niskonaponske i druge prenosne elektromreže.

PTT saobraćaj:

Radi zadovoljenja razvojnih potreba Opštine Petrovac neophodno je izvršiti modernizaciju i proširenje PTT sistema i tako obezbediti dovoljan broj telefona.

Vodoprivredna infrastruktura:

Osnovni cilj razvoja vodoprivredne infrastrukture jeste obezbeđivanje dovoljne količine vode za potrebe stanovništva i privrede završetkom izgradnje izvorišta Malo Laole i kontinuiranom zaštitom i unapređivanjem kvaliteta voda naročito namenjenih vodosnabdevanju stanovništva. Takođe treba nastaviti regulaciju reke Mlave realizacijom sistema za navodnjavanje, redovnim čišćenjem kanala za odvodnjavanje i mini-akumulacija kao i sprovođenje mera antierozivne zaštite na područjima ugroženim ovim procesom.

2. KOMUNALNA INFRASTRUKTURA

Sagledavajući trenutno stanje u oblasti komunalne infrastrukture, Opština će se prvenstveno angažovati na rešavanju pitanja vodosnabdevanja i deponovanja otpada ali će se baviti i ostalim vidovima ove infrastrukture. Predviđaju se sledeći programi:
-Završetak izvorišta Malo Laole, rekonstrukcija i revitalizacija gradske vodovodne mreže, sanitarna zaštita postojećih izvorišta i bunara, sprovođenje kontinuirane kontrole higijensko-tehničke ispravnosti vode za piće, završetak seoskih vodovoda u Velikom Popovcu i Ćovdinu, kao i ispitivanje mogućnosti izgradnje ostalih seoskih vodovoda,
-Početak radova na proširenju postojeće gradske deponije i sanacija iskorišćenog dela, mogućnost formiranja seoskih deponija,
-Kanalizacionu mrežu za evakuaciju otpadnih voda treba razviti da obuhvati sve delove naselja, završiti postojenje za preradu (prečišćavanje) otpadnih voda, revitalizovati i rekonstruisati gradsku kanalizacionu mrežu,
-Izgradnja propusta i kanala radi efikasnijeg odvođenja atmosferskih voda, nastavak radova na kišnim kolektorima, rekonstrukcija i osposobljavanje postojeće kanalizacione mreže u gradu,
-Radovi na popravci i održavanju ulica u gradu, saniranja oštećenog kolovoza, uređenje saobraćajne signalizacije, rešenje pitanja parkirališta, asfaltiranje ulica u užoj gradskoj zoni i novoformiranim naseljima, izgradnja trotoara, „ležećih policajaca“ i bicilističke staze radi povećanja bezbednosti, trasiranje i izgradnja tranzitnih obodnih saobraćajnica, otvaranje ulica koje se slepo završavaju,
-Proširenje i rekonstrukcija gradske toplane radi obuhvatanja većeg broja korisnika,
-Završetak uređenja keja Mlave sa osvetljavanjem u čitavoj dužini, uređenje keja uzvodno od „laolskog“ i nizvodno od „žabarskog“ mosta,
-Kontinuirano uređenje i održavanje gradskog parka i ostalih zelenih površina u gradu, kao i uređenje svih slobodnih površina u gradu kao i selima,
-Izgradnja novog groblja prema urbanističkom projektu,
-Realizacija programskog usmeravanja razvoja seoskih područja, pre svega naselja koja imaju status prioriteta.

3. STAMBENA IZGRADNJA

Osnovni ciljevi u ovog oblasti su izgradnja novog stambenog fonda usled širenja grada, zamena dotrajalog stambenog fonda i njegova modernizacija zbog nedovoljne i neadekvatne opremljenosti. Takođe završetak izgradnje poslovnih centara, pokrivanje ravnih krovova i iznalaženje mogućnosti za trajni smeštaj izbeglih i prognanih lica, kao i preduzimanje preventivnih i restriktivnih mera za sprečavanje naplanske izgradnje.

4. POLJOPRIVREDA I PREHRAMBENA INDUSTRIJA

Poljoprivreda i prehrambena industrija predstavljaju osnovnu ekonomsku bazu razvoja Opštine, te je i osnovni razvojni cilj u ovoj oblasti bolje korišćenje raspoloživih proizvodnih potencijala i povećanje obima prehrambenih robnih fondova uz ostvarivanje veće ukupne i pojedinačne dobiti proizvođača. Najveće efekte daće očuvanje zemljišnih fondova uz poboljšanje njegovog kvaliteta, intenziviranje razvoja stočarstva naročito svinjogojstva i govedarstva primenom odgovarajućih mera selekcije i reprodukcije, obezbeđivanje dovoljnih količina kvalitetne stočne hrane tokom cele godine, unapređenje i povećanje prinosa u ratarstvu prema potrebama prerađivačkih kapaciteta, brži razvoj voćarske proizvodnje proširenjem površina uz podizanje mini-voćnih plantaža, kao i razvoj prerađivačkih delatnosti u manjim pogonima raspoređenim prema sirovinskoj bazi. Očuvana životna sredina i globalne tržišne tendencije predstavljaju polazni okvir za maksimalnu primenu međunarodnih standarda u proizvonji biološki vredne zdrave hrane za zaštitnim znakom.

5. INDUSTRIJA I GRAĐEVINARSTVO

Kao osnovni pokretač privrednog i ukupnog razvoja Opštine, razvoj industrijske proizvodnje doveo bi do rešavanja problema nezaposlenosti radno-sposobnog stanovništva i zaustavljanja nepovonjnih migracionih tokova, čemu su solidna osnova prirodni resursi i već izgrađeni kapaciteti. Osnovna polazišta razvoja industrije jesu programska orijentacija na profitabilne industrijske grane, potpunije korišćenje kapaciteta i radne snage, praćenje tehničko-tehnološkog progresa, veća valorizacija prirodnih resursa i veći stepen finalizacije. Zaustavljanje migracije selo-grad omogućiće stvaranje uslova za povratak na selo podizanjem manjih prerađivačkih kapaciteta posebno vezanih za poljoprivredu a uspešnije poslovanje i razvoj već postojećih kapaciteta omogućiće različiti modaliteti ekonomsko-finansijske konsolidacije-vlasnička transformacija i programsko-poslovno prestrukturiranje gde god postoje uslovi za to. Brži razvoj uz prehrambenu industriju imaće industrija kože i obuće, hemijska i drvna industrija, te će podstičući razvoj industrijske proizvodnje u manjim pogonima, Opština podržati programe koji su fleksibilni i tržišno orjentisani, po obimu mali, uz uvažavanje principa zaštite i očuvanja životne sredine. To se naročito odnosi na male prerađivačke pogone za preradu mesa i mleka, a nosilac razvoja Opštine biće poljoprivredni kombinat „Borac“.
Građevinarstvu pripada značajna uloga u društvenoj reprodukciji na području investicione potrošnje, te je u narednom periodu neophodno obezbediti potpuniji sklad u pogledu daljeg razvoja i to ubrzanjem procesa modernizacije građenja, postepenim prelaženjem sa klasičnog na poluindustrijski i industrijski način građenja i uspostavljanje veza sa industrijom građevinskog materijala u opštini i šire.

6. TRGOVINA

Trgovina je u velikoj meri međuzavisna sa razvojem ostalih privrednih delatnosti i kretanjem standarda stanovništva. Osnovnu inicijativu u razvoju trgovine imaće privatni sektor, te treba obezbediti prodajni i skladišni prostor, izgradnjom novih i adaptacijom postojećih objekata čime će se razviti funkcionalna trgovačka mreža sa raznovrsnim asortimanom robe prilagođenim potrebama stanovništva na čitavoj teritoriji Opštine. Očekivani razvoj turističko-ugostiteljske privrede uslovljava potrebu izgradnje specijalizovanih prodavnica (zdrava hrana, tradicionalnih prerađevina od mesa i mleka, predmeti domaće radinosti) naročito na turističkim lokalitetima.
Usled nedostatka obrtnih sredstava, neophodno je izvršiti transformaciju DTP „Mlava“ kako bi se omogućilo rentabilno poslovanje, naročito jačanje funkcije veletrgovine uz povezivanje sa privatnim sektorom sa orjentacijom na snabdevanju privatnog sektora trgovine u maloprodaji.

7. MALA PRIVREDA

Mogućnost za razvoj preduzetničke inicijative u okviru male privrede na području Opštine su značajne, naročito u razvoju viših faza prerade i usluga, zasnovane na lokalnim prirodnim potencijalima, tržišnim tendencijama i usklađene sa razvojem poljoprivrede, industrije, turizma i realnim potrebama stanovništva. Najveći priliv privatnog kapitala očekuje se od žitelja Opštine na radu u inostranstvu kao i od poslovnih ljudi iz okoline. Sa realizacijom koncepta banje „Ždrelo“ očekuje se povećani interes preduzetnika u oblasti turizma, zanatstva, narodne radinosti a da će se zadržati i u oblastima u kojima je i do sada bilo velikog ulaganja (poljoprivreda, trgovina, građevinarstvo, ugostiteljstvo).
Opština aktivno učestvuje u razvoju male privrede podsticajnim merama iz svoje nadležnosti: obezbeđivanjem lokacija na opštinskom zemljištu, za izgradnju poslovnih objekata, dodeljivanjem lokacija zainteresovanim preduzetnicima, za obavljanje delatnosti, davanjem olakšica u pogledu plaćanja taksi, renti i drugih dažbina za prioritetne delatnosti, obezbeđivanjem osnovne infrastrukture za poslovno funkcionisanje objekta kao i podsticanjem razvoja dopunskih zanimanja koja se mogu organizovati u seoskim domaćinstvima.
Širok je dijapazon delatnosti za koje postoje početni uslovi na području Opštine. To su:
-Sakupljačke i odgajivačke delatnosti (sakupljanje i prerada šumskih plodova i lekovitog bilja, organizovanje proizvodnje meda i proizvoda od meda, proizvodnja pečuraka, ranog povrća i cveća, proizvodnja komposta i uzgoj konja),
-Prerađivačke delatnosti (sušenje povrća, proizvodnja čajeva i ekstrata na bazi lekovitog bilja, sušenje i konzervisanje pečuraka, prerada voća u xemove i slatko, prerada mesa, organizovana proizvodnja mlečnih proizvoda, prerada žitarica, izrada ribolovačkog i lovačkog pribora, proizvodnja plastenika i vrtlarske opreme, sitne metalne galanterije, kožne odeće i galanterije i tendi)
-Zanatstvo (delatnosti vezane za zadovoljenje potreba seoskih domaćinstava, deficitarne zanatske delatnosti vezane za savremeno organizovanje života stanovništva, stari zanati),
-Domaća radinost.

8. TURIZAM I UGOSTITELJSTVO

Razvoj turizma je jedan od faktora koji bi trebao da doprinese bržem aktiviranju područja Opštine u cilju prevazilaženja nerazvijenosti. Opština Petrovac raspolaže prirodnim i postojećim potencijalima za razvoj pojedinih vidova turizma Republičkog ranga koji u dosadašnjem periodu nisu bili iskorišćeni, a to su:
-Prirodni potencijali i ambijantalne vrednosti naročito izražene u obilju termomineralnih voda koje se mogu koristiti za banjskoterapijske svrhe i kondicioniranje zdravih i proizvodnju toplotne energije, kao i blizinu Gornjačke klisure, vrela i same reke Mlave, Krupajskog vrela, planine Veliki i Mali
Vukan i šumama bogatih niskom, visokom i pernatom divljači,
-Povoljan turističko-geografski položaj i blizina velikih potrošačkih centara uz relativno dobru saobraćajnu povezanost,
-Bogatstvo običaja, otvorenost i predusretljivost stanovništva,
-Kulturno-istorijski spomenici, buduće delatnosti u okviru razvoja ove delatnosti usmeravaju se na stvaranje uslova za razvoj zdrastveno-rekreativnog turizma korišćenjem banjskog lokaliteta „Ždrelo“ i zimsko-sportskog turizma na padinama Vukana, lovnog turizma u području Homoljskih planina sa bogatim fondom divljači, seoskog turizma u brdko-planinskom području, ribolovnog turizma na rekama i veštačkim jezerima i različitih vidova aktivnog odmora kao skup sadržaja u turističkoj ponudi koji omogućava posetiocima da se bave i svojim hobijima, što na međunarodnom turističkom tržištu zauzima primat nad ostalim vidovima.
Prioritetne aktivnosti u narednom periodu odnosiće se na razvoj banjskog turizma, preko koga bi se revalorizovali i ostali turistički resursi. Osnovni zadatak koji u prvoj fazi vredi oko 541.000 DEM obuhvata završetak upravno-administrativnih poslova, donošenje urbanističko-tehničke dokumentacije, izgradnju oko 10% predviđenih objekata i mreže infrastrukture, otvorenog bazena i uređenje pratećeg prostora sa sanitarnim čvorom, dok bi druga faza za koju je neophodno oko 2,6 miliona DEM obuhvatala izgradnju hotela i banjskih kada uz kompletiranje potrebnih objekata i mreže infrastrukture.
Područje lokaliteta banje, neposrenog i šireg okruženja imaju veoma očuvane ekološko-prirodne uslove koji treba da se čuvaju i unapređuju razvojem sadržaja u okruženju uz dalje istraživanje hidroloških kapaciteta i balneoloških svojstava termo-mineralne vode na čemu se i zasniva razvoj etapnost izgradnje banje uz usaglašavanje broja korisnika banjskih usluga i potrebnih finansijskih ulaganja. Subjekat koji bi vodio realizaciju banje bio bi dužan da sopstvenim, opštinskim ili drugim kreditnim sredstvima finansira ove radove a uložena sredstva bi se vraćala ulagaču sa uvećanom kamatom, brojem rata, vremenom povraćaja i grejs periodom što se može regulisati i kroz deoničarsko učešće u ostvarenom profitu, preko akcija pri raspodeli dobiti. Ekonomska opravdanost celokupnog projekta zavisiće od broja rasploživih postelja, stepena iskorišćenosti, sadržaja ponude, cene i uslova plaćanja.
Takođe, izvršiće se prestruktuiranje i DPUT Petrovac u cilju daljeg osavremenjavanja kapaciteta i obogaćivanja sadržaja ponude, uz priliv privatnog kapitala kroz vlasničke transformacije.

9. ŠUMARSTVO I LOVSTVO

Osnovno opredeljenje pri iskorišćavanju šuma kojima je područje Opštine bogato jeste smanjenje negativnih tendencija i unapređenje ukupnog stanja šumskih kapaciteta pravilnim izborom uzgojnog, privrednog i sastojinskog oblika i vrsta drveća što će se postići redovnim praćenjem stanja, regeneracijom i negom šuma i šumskih staništa, kontinuiranim pošumljavanjem, zaštitom od štetočina, bolesti i požara, izradom šumskih osnova gazdovanja šumama, unapređenjem šumske čuvarske i stručne službe, sakupljanjem i preradom šumskih proizvoda, porastom proizvodnje kvalitetnih trupaca, formiranjem šumskih rasadnika i slično.
Na teritoriji Opštine, ne površini od preko 65000 hektara nalaze se 3 lovišta: Krilaš, Trest i Vitovnica, a u svakom je izvojen rezervat na oko 20% površine. Od krupne divljači zastupljena je srneća divljač i divlje svinje, a od sitne: zec, fazan, prepelice, divlja patka, gluvara i krxa, šumska šljuka, grlica, poljska jarebica. Razvoju lovstva doprineće unapređenje, zaštita i gajenje divljači, održavanje zdravstvenog stanja i sprečavanje širenja bolesti kod divljači, podsticanje brojnosti, kontrolom lovišta uz sprečavanje lovokrađe i krivolova, unapređenjem stručne i čuvarske službe i propisno obeležavanje terena. Afirmacijom lovstva povećaće se i ukupna turistička ponuda uz maksimalnu uskorišćenost potencijala.

10. JAVNE SLUŽBE

Razvoj javnih službi neophodno je uskladiti sa privrednim razvojem, prirodnim potencijalima i demografskom strukturom stanovništva. Osnovni ciljevi u razvoju su:
-Obezbeđivanje učioničkog i drugog školskog prostora uz neophodne radove na sanaciji, opravci i izgradnji obrazovnih institucija,
-Obezbeđivanje potrebnih kapaciteta za ustanove dečije zaštite,

-Obezbeđivanje osnovnih ambulantno-dispanzerskih (aparata) sredstava i vidova zdravstvene zaštite, povećanje posteljnog fonda i opreme i poboljšanje strukture zdravstvenih radnika,
-Poboljšanje kvaliteta socijalnog rada kroz razvijanjee Centra za socijalni rad i društvena zaštita osoba ometenih u razvoju, osoba lišenih staratelja i vaspitno zapuštene dece,
-Stvaranje ukupnih i prostornih uslova za razvoj svih oblika kulturnih sadržaja uz stalno podizanje kulturnog nivoa i stvaralaštva svih slojeva stanovništva,
-Obezbeđivanje zatvorenih i otvorenih sportskih objekata koji će omogoćiti kontinuirano bavljenje sportskim aktivnostima. Posebno završetak izgradnj sportske hale, popravka i modernizacija postojeći sportskih objekata i razvoj objekata koji bi afirmisali plivački sport i rekreaciju stanovništva u celini. Izgradnja predajnika za Radio i TV program uz proširenje kablovske televizije.

11. ORGANIZACIJA I KORIŠĆENJE PROSTORA

Prostorna organizacija Opštine formirana je pod uticajem prirodnih uslova, prevashodno reljefnih, geoloških i klimatksih karakteristika. Na ovom prostoru se nalaze najplodnija poljoprivredna zemljišta, naselja, industrijske zone kao i najvažniji infrastrukturni objekti. Obezbeđivanje racionalnog koncepta organizacije, uređenja i korišćenja prostora predstavlja jedan od globalnih prioriteta ukupnog razvoja opštine, što će se ostvariti ravnomernim rasporedom privrednih aktivnosti, stvaranjem kvalitetnijih uslova života, kompletiranjem područja svim vidovima infrastrukture i funkcionalnom diferencijacijom naselja u skladu sa zaštitom životne sredine. Nastaviće se sa urbanizacijom Opštinskog centra uz razvoj centralnih funkcija uz stvaranje uslova za obavljanje određenih funkcija u sekundarnim seoskim centrima u cilju zadovoljenja sopstvenih i potreba gravitirajućih naselja čime će se omogućiti funkcionalni razvoj mređe naselja u Opštini. Radi ostvarivanja koncepta, racionalne organizacije i korišćenja prostora, izradiće se najpre generalni plan za grad Petrovac, kao i regulacioni planovi za neka sekundarna seoska naselja uz rezervisanje prostora za ekspataciju rudnika „Melnica“.

12. ZAŠTITA I UNAPREĐENJE ŽIVOTNE SREDINE

Po kvalitetu životne sredine, područje Opštine predstavlja u značajnoj meri očuvan i vredan prostor koji se ogleda u izuzetnim prirodnim vrednostima nastalih izraženim geomorfološkim, geološkim i florističko-vegetacionim karakteristikama i specifičnostima.
Ekonomskim razvojem, posebno industrije i broja stanovnika, došlo je do povećanja količine otpadnih i zagađujućih materija, što upućuje na potrebu stalne kontrole kvaliteta životne srediine. Najveći zagađivač je „IKOP“-Petrovac koji otpadne vode, vez predtretmana direktno ispušta u Mlavu. Nepostojenje kanalizacije u seoskim naseljima doprinosi zagađenju podzemnih voda poniranjem otpadnih fekalnih voda. Pojedini delovi Opštine izloženi su procesu erozije, što uslovljava geološka građa i veliki nagibi bez biljnog pokrivača. Veliki problem predstavlja deponovanje čvrstog otpada jer na teritoriji Opštine postoji samo jedna deponija koja je pri kraju eksploatacije.
U cilju unapređenja i zaštite životne sredine, preduzeće se:
-Zaštita površinskih i podzemnih voda završetkom izgradnje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda, kontrolom ispravnosti postrojenja za prečišćavanje u industrijskim objektima uz radove na izgradnji uređaja za prečišćavanje u „IKOP“-u Petrovac,
-Sanitarna zaštita izvorišta i vodozahvata, uz regulisanje vodotokova i održavanje akumulacija,
-Trajno rešavanje problema odlaganja čvrstog otpada uz sanaciju postojeće i izgradnju nove deponije, stvaranje seoskih deponija i sprečavanje formiranja „divljih deponija“ duž vodotokova, puteva i u vrednim prirodnim predelima,
-Sprovođenje antierozivnih radova uz biološke mere zaštite u cilju dostizanja ekološke stabilnosti,

-Očuvanje poljoprivrednog zemljišta od degradacije i zagađenja uz strožiju kontrolu upotrebe hemijskih preparata,
-Sprečavanje podizanja novih privrednih objekata sa tzv. „prljavom tehnologijom“,
-Zaštita, očuvanje i unapređenje biološkog diverziteta, ekosistema, raznovrsnosti flore i faune, genetskog fonda i njegovog obnavljanja,
-Saniranje degradiranih šumskih i travnatih površina, podizanje zaštitnih zelenih zona između naselja i industrijskih objekata, kao i očuvanje i povećanje zelenih površina u naseljima radi stvaranja prijatnog ambijenta,
-Pooštravanje režima zaštite delova prirodnog ambijenta uz strogu kontrolu investicione izgradnje i elimisanje stambene izgradnje u predelima zaštićenih prirodnih ambijentalnih celina.